Europees recht – Kohll ECLI:EU:C:1998:171

Casus

De Luxemburgse Kohll is verzekerd bij een Luxemburgse (staats-)verzekeringsmaatschappij. Een arts uit Luxemburg heeft de verzekeringsmaatschappij om toestemming gevraagd voor een behandeling van Kohlls dochter in Duitsland. Dit verzoek is afgewezen op grond dat de behandeling niet spoedeisend is en dus ook in Luxemburg kan worden uitgevoerd.

In Luxemburg is een regeling dat bepaalt dat verzekerden alleen in geval van spoedeisende hulp in het buitenland toestemming krijgen en mogen laten behandelen.

Rechtsvraag

Is deze nationale regeling in strijd met de artikelen 59 en 60 EG-Verdrag?

Hof van Justitie

Bij dienstenverkeer is het hof soms ook bereid om te toetsen aan de Rule of Reason. De artikelen 59 en 60 EG-Verdrag verzetten zich tegen een nationale regeling die de vergoeding van tandheelkundige hulp in een andere lidstaat alleen toestaat als er toestemming is van het sociale zekerheidsorgaan. Een dergelijke regeling schrikt mensen af om medische hulpverlening in een andere staat te nuttigen. Dit zorgt voor een belemmering van het vrij verrichten van diensten.

Rechtsregel

Artikel 59 en 60 EG-Verdrag verzetten zich tegen een nationale regeling die voor de vergoeding van kosten van een behandeling in een andere lidstaat een toestemming vereisen van een sociaal zekerheidsorgaan.

Europees recht – Gebhard ECLI:EU:C:1995:411

Casus

Gebhard is een advocaat met een Duitse nationaliteit. Hij is advocaat in Italië in zijn eigen kantoor. Het wordt hem verweten dat hij zich onterecht als advocaat heeft geadverteerd. Hij staat niet ingeschreven bij de Consiglio dell’Ordine. Hij wordt geschorst.

Rechtsvraag

Wat is het onderscheid tussen het vrij verkeer van diensten en het vrij verkeer van vestiging?

Hof van Justitie

Als eerst kijkt het Hof naar de vraag of er sprake is van vrij verkeer van vestiging of vrij verkeer van diensten. Het onderscheid tussen beiden is gelegen in de duurzaamheid. Het vrij verkeer van vestiging heeft een duurzaam karakter, terwijl het vrij verkeer van diensten juist een tijdelijk karakter heeft. Dit tijdelijke karakter wordt niet alleen bepaald door de duur van de dienst, maar ook de hoeveelheid, periodiciteit en de continuïteit. Gebhard valt door de duurzame wijze van zijn werkzaamheden onder het vrij verkeer van vestiging.

Het Hof bepaalt vervolgens dat een lidstaat in naam van het algemeen belang wel voorwaarden kan stellen, bijvoorbeeld het uitoefenen van het recht. Gebhard moet hier ook aan voldoen. Deze beperkingen moet wel voldoen aan vier voorwaarden, ofwel rule of reason:
– De maatregelen moeten zonder discriminatie worden toegepast;
– Zij moeten hun rechtvaardiging vinden in een dwingende reden van algemeen belang;
– Zij moeten geschikt zijn om het doel te verwezenlijken;
– Zij mogen niet verder gaan dan strikt noodzakelijk.

Lidstaten moeten tevens rekening houden met de kennis en kwalificaties die de belanghebbende al in een andere lidstaat heeft verworven.

Rechtsregel

Bij het vrij verkeer van diensten draait het om tijdelijkheid en bij het vrij verkeer van vestiging staat de duurzaamheid voorop.

Europees recht – Vlassopoulou ECLI:EU:C:1991:193

Casus

De Griekse advocaat Vlassopoulou is afgestudeerd in Athene. Hij woont echter in Duitsland, en wil daarom graag in Duitsland werken. Het Duitse ministerie weigerde echter om een vergunning te verlenen tot uitoefening van zijn beroep als advocaat. Hij heeft niet de vereiste bekwaamheid voor de toelating tot advocatuur.

Rechtsvraag

Is het in strijd met de vrijheid van vestiging wanneer een onderdaan van de Unie in het land van vestiging enkel overeenkomstig de wettelijke regels van het land van vestiging tot de advocatuur in dat land wordt toegelaten?

Hof van Justitie

Het Hof bepaalt dat de wijze waarop aan nationale vestigingseisen kan worden voldaan niet afhankelijk is van communautaire wetgeving. Vlassopoulou mocht niet worden gebonden aan de voorwaarden die de Duitse wet stelt voor de toegang tot advocatuur. Het recht van vrije vestiging wordt verhinderd als er geen rekening wordt gehouden met kennis, ervaring en kwalificaties.

Artikel 52 EEG-Verdrag moet zo worden uitgelegd dat de lidstaat moet onderzoeken in hoeverre de belanghebbende in zijn land van herkomst behaalde diploma blijkende kennis en kwalificaties overeenkomen met die van de wettelijke regeling van het gastland. Dit onderzoek moet worden verricht volgens een procedure die in overeenstemming is met de eisen van het Unierecht.

Conclusie

Lidstaten moeten bij de toepassing van hun nationale bepalingen rekening houden met de kennis en kwalificaties die de betrokkene al in een andere lidstaat heeft verkregen. De kennis en kwalificaties moeten worden vergeleken met die welke volgens nationale regels zijn vereist.

Rechtsregel

De wettelijke vereisten voor een bepaald beroep in een lidstaat moeten ook rekening houden met de behaalde diploma’s van de belanghebbende in het land van herkomst. Er moet gekeken worden naar de verworven kennis en kwalificaties die de belanghebbende al heeft.

Europees recht – Angonese ECLI:EU:C:2000:296

Casus

Het geding tussen Roman Agonese en Cassa di Risparmio di Bolzano SpA gaat over een opgelegde toelatingsvoorwaarde voor een onderzoek voor de aanwerving van personeel. Deze voorwaarde is opgelegd door Cassa di Risparmio. De voorwaarde was het bezit van een tweetaligheidsattest. Dit is in de provincie Bolzano vereist voor de toegang tot een loopbaan van hoger ambtenaar.

Rechtsvraag

Staat artikel 48 EG-Verdrag in de weg dat voor deelneming aan een vergelijkend onderzoek bij een privaatrechtelijke onderneming wordt vereist dat de kandidaat in bezit is van een officiële attest? Van belang is hierbij dat deze attest door één overheidsdienst, in één lidstaat op basis van één plaats wordt gegeven.

Hof van Justitie

Volgens artikel 48 EG-Verdrag houdt het vrije verkeer van werknemers binnen de Unie in dat er niet gediscrimineerd mag worden op grond van nationaliteit. Dit geldt voor de werkgelegenheid, de beloning en de overige arbeidsvoorwaarden.

Het Hof heeft al eerder geoordeeld dat het verbod van discriminatie niet alleen geldt voor het optreden van openbaar gezag, maar ook voor bepalingen van andere aard. Dus ook voor bepalingen die zich strekken tot de collectieve regeling van arbeid in loondienst. Dit betekent dat dit verbod ook van toepassing is op particulieren.

Conclusie

Artikel 48 EG-Verdrag verzet zich ertegen dat een werkgever kandidaten de verplichting oplegt hun talenkennis uitsluitend te bewijzen door middel van een diploma. Ook omdat deze diploma in één enkele provincie van één lidstaat wordt afgegeven.

Europees recht – Antonissen ECLI:EU:C:1991:80

Casus

Antonissen is verhuisd naar het Verenigd Koninkrijk. Hij had daar nog geen werk toen hij tot een gevangenisstraf werd veroordeeld wegens illegaal bezit en de verkoop van cocaïne. Nu is de Secretary of State gemachtigd hem uit te wijzen wanneer dit het algemeen belang vordert. Hier stelt Antonissen een beroep tegen in.

Rechtsvraag

Staan de bepalingen inzake het vrije verkeer van werknemers in de weg aan een wettelijke regeling van een lidstaat die bepaalt dat een onderdaan van een andere lidstaat gedwongen kan worden die gaststaat weer te verlaten indien hij na zes maanden nog geen werk heeft gevonden?

Hof van Justitie

Volgens artikel 48 lid 3 sub c VWEU is het recht om op het grondgebied van lidstaten te verblijven gebonden aan de uitoefening van een beroep. Volgens vaste rechtspraak van het Hof behoort het vrije verkeer van werknemers tot de grondslagen van de Unie. Deze bepalingen moeten dus ruim worden uitgelegd.

Nu rijst de vraag of het zoeken van werk in de tijd kan worden beperkt als het gaat om het verblijfsrecht. Allereerst is hier van belang dat de lidstaat een redelijke termijn moet hebben om werk te kunnen vinden die bij hun past.

Bij gebrek aan een algemene bepaling die een termijn stelt voor het verblijf van onderdanen uit andere lidstaten, is een termijn van zes maanden voor het zoeken van werk niet een overtreding van het vrije verkeer van werknemers.

Conclusie

De bepalingen van het Unierecht inzake het vrije verkeer van werknemers staan niet in de weg aan een wettelijke regeling van een lidstaat die bepaalt dat een onderdaan gedwongen kan worden die staat weer te verlaten. Tenzij de belanghebbende aantoont dat hij steeds werk zoekt en er een kans bestaat deze ook werk gaat vinden.

Rechtsregel

Het vrije verkeer van werknemers neemt niet weg dat een lidstaat een termijn kan stellen waarin de burger van een andere lidstaat werk moet vinden. Deze termijn moet wel redelijk zijn, en moet dus genoeg tijd bevatten.

Europees recht – Lawrie Blum ECLI:EU:C:1986:284

Casus

Lawrie-Blum was student aan de universiteit van Freiburg. De toegang voor een stage werd geweigerd, omdat zij een andere nationaliteit heeft. Hierdoor kan zij geen leraar van het hoger middelbaar onderwijs worden. De stage wordt geregeld door het ministerie van Onderwijs en Sportzaken. Indien je wordt toegelaten tot een stage wordt je gekwalificeerd als kandidaat-leraar.

Rechtsvraag

Kan een kandidaat-leraar worden gekwalificeerd als een werknemer in de zin van artikel 48 EEG-Verdrag?

Hof van Justitie

In deze zaak staat vast dat de kandidaat-leraar tijdens de gehele duur van de stage onder het gezag en toezicht staat van de school. Deze school bepaalt de werkzaamheden en werktijden. Tevens moet de kandidaat-leraar aanwijzingen opvolgen en moet hij reglementen naleven. Ook moet de kandidaat-leraar tijdens de stage lesgeven, waarmee hij diensten verricht ten behoeve van de school. Deze diensten hebben een bepaalde economische waarde. Ook ontvangt de kandidaat-leraar een bepaalde beloning voor de verrichte diensten.

Het feit dat een stage kan worden aangemerkt als een praktische voorbereiding op de uitoefening van het beroep, verhindert niet dat artikel 48 lid 1 EEG van toepassing is. Dit geldt alleen indien de stage wordt vervuld onder de voorwaarden die voor arbeid in loondienst gelden.

Conclusie

Een kandidaat-leraar, die onder leiding en toezicht van onderwijs autoriteiten een stage vervult, is te beschouwen als werknemer. Hij geeft namelijk les en krijgt hiervoor een beloning. Het rechtskarakter van de arbeidsverhouding is niet van belang.

De stage ter voorbereiding op het beroep leraar kan niet worden beschouwd als een overheidsdienst, waardoor de toegang aan burgers van andere lidstaten niet kan worden ontzegd.

Rechtsregel

Een stage kan worden gekwalificeerd als arbeidsovereenkomst, waardoor de stagiair kan worden gekwalificeerd als werknemer, indien wordt voldaan aan de vereisten van arbeid in loondienst.
• Het verrichten van arbeid;
• Staat onder gezag;
• Ontvangt een beloning voor de arbeid.

Europees recht – Ker Optika ECLI:EU:C:2010:725

Casus

Het gaat om een verzoek tot een prejudiciële beslissing betreffende de uitlegging van richtlijn 2003/31/EG. Dit verzoek is ingesteld naar aanleiding van een geschil tussen Ker-Optika en ANTSZ over een administratieve beslissing. De overheidsinstantie (ANTSZ) heeft Ker-Optika verboden contactlenzen via internet te verkopen.

Rechtsvraag

Verzet het Unierecht zich tegen een nationale regeling, indien de verkoop van contactlenzen uitsluitend in speciaalzaken is toegestaan en de verkoop via internet dus is verboden?

Hof van Justitie

Bij een internetverkoop kunnen een aantal bestanddelen worden onderscheiden.
• Verkoopovereenkomst;
• Het wordt aan huis geleverd;
• De klant raadpleegt een arts.

Wat betreft de koopovereenkomst brengt richtlijn 2000/31 bepaalde nationale bepalingen nader tot elkaar. Deze bepalingen zijn van toepassing op de diensten van de informatiemaatschappij. Onder deze diensten valt ook de online verkoop van goederen.

Volgens de richtlijn moet elke lidstaat zijn wetgeving aanpassen indien deze vereisten bevat die het langs de elektronische weg afsluiten van contracten in de weg staan. Dit betreft alle handelingen die nodig zijn voor de totstandkoming van een koopovereenkomst. De richtlijn sluit de verkoop van medische hulpmiddelen niet uit van de werkingssfeer van de richtlijn. Het verbod van de online verkoop van contactlenzen valt dus onder de richtlijn.

De vereisten met betrekking tot de levering van goederen waarover elektronisch een contract is afgesloten vallen niet onder de richtlijn 2000/31. Hetzelfde geldt voor het medisch consult in geval van een lichamelijk onderzoek.

Tevens moet de regeling nog worden getoetst aan artikel 34 en 36 VWEU. De regeling valt onder een van de verboden van artikel 34 VWEU. Er is namelijk geen gelijke werking.

Conclusie

Nationale regels inzake de verkoop van contactlenzen vallen binnen de werkingssfeer van richtlijn 2000/31, voor zover het een elektronische koopovereenkomst is. Nationale voorschriften betreffende de levering vallen buiten de werkingssfeer van de richtlijn.

Europees recht – Mickelsson/Roos ECLI:EU:C:2006:782

Casus

Er wordt een prejudiciële vraag gesteld over artt. 34 en 36 VWEU. Het gaat om twee verdachten die worden verweten dat zij de Zweedse waterscooterverordening hebben overtreden. Deze verordening verbiedt het gebruik van waterscooters buiten de openbare vaarwegen. De prejudiciële vraag geeft aanleiding tot uitlegging van de informatierichtlijn.

Rechtsvraag

In hoeverre moeten nationale bepalingen die het gebruik van een product beperken worden getoetst aan art. 34 VWEU?

Hof van Justitie

De richtlijn was nog niet van toepassing toen de feiten uit het arrest zich hebben voorgedaan. De richtlijn leidt er niet toe dat lidstaten geen bepalingen vaststellen over de vaart op bepaalde wateren. Deze bepalingen mogen geen wijzigingen vereisen in de vaartuigen die aan de vereisten van de richtlijn voldoen. Indien de nationale regeling er niet toe strekt of tot gevolg heeft dat producten afkomstig uit andere lidstaten minder gunstig worden behandeld, kan een opgelegde beperking van het gebruik van een product een invloed hebben op het consumentengedrag. Dit heeft dan weer een negatieve uitwerking voor toegang van dit product op de markt bij die lidstaat.

De regels leiden ertoe dat de toegang van producten tot de nationale markt wordt belemmerd, als de gebruikers van de waterscooters deze niet kunnen gebruiken op een wijze die kenmerkend is voor het product, of waardoor het gebruik wordt beperkt.

De Zweedse regering betoogt dat de nationale verordening wordt gerechtvaardigd door het doel van milieubescherming. Omdat de nationale regeling gerechtvaardigd kan worden, moeten de nationale autoriteiten alsnog kunnen aantonen dat de beperkende gevolgen voor het vrij verkeer van goederen niet verder gaan dan om het doel van milieubescherming te bereiken.

Conclusie

Een algemeen verbod om waterscooters buiten de openbare vaarwegen te gebruiken is een maatregel die verder gaat dan noodzakelijk is om het doel te bereiken.

Rechtsregel

Een algemeen verbod om waterscooters buiten de openbare vaarwegen te gebruiken is een maatregel die verder gaat dan noodzakelijk is om het doel te bereiken.

Europees recht – Eugen Schmidberger ECLI:EU:C:2003:333

Casus

Alpengebied’ nastreeft, heeft de Bezirkshauptmannschaft Innsbruck in kennis gesteld van een samenkomst op de A13 Brenner, waardoor het verkeer volledig wordt stilgelegd. Van mening dat dit naar Oostenrijks recht geoorloofd was, heeft de Bezirkshauptmannschaft besloten dit niet te verbieden, zonder te onderzoeken of dit besluit wellicht in strijd was met bepalingen van gemeenschapsrecht. Schmidberger is een in Duitsland gevestigde internationale vervoersonderneming wiens vrachtwagens vooral de Brenner-autoweg nemen. Schmidberger heeft beroep ingesteld strekkende tot veroordeling van de Republiek Oostenrijk tot betaling van een schadevergoeding, omdat vijf van haar vrachtwagens de Brenner-autoweg gedurende vier opeenvolgende dagen niet konden gebruiken.

Rechtsvraag

Moet het streven naar een gezond milieu en het wijzen op gevaren die de steeds sterkere toename van het Transitoverkeer met vrachtwagens voor de volksgezondheid meebrengt voorrang hebben op de regels van gemeenschapsrecht betreffende het vrije verkeer van goederen?

Hof van Justitie

Het besluit van de bevoegde autoriteiten van een lidstaat om een samenkomst die een belangrijke verbindingsweg zoals de Brenner-autoweg gedurende bijna 30 uur zonder onderbreking heeft geblokkeerd, niet te verbieden, heeft de intracommunautaire handel in goederen beperkt. Het moet dus worden beschouwd als een maatregel van gelijke werking met kwantitatieve beperkingen, die in beginsel niet strookt met de verplichtingen uit hoofde van het gemeenschapsrecht, tenzij dat handelen objectief gerechtvaardigd kan worden.

Uit het dossier van het hoofdgeding blijkt dat de Oostenrijkse autoriteiten zich hebben laten leiden door overwegingen die verband houden met de eerbiediging van de grondrechten van betogers op het gebied van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering.
Aangezien zowel de Gemeenschap als de lidstaten gehouden zijn de grondrechten te eerbiedigen, vormt de bescherming van die rechten een legitiem belang, dat in beginsel een rechtvaardiging vormt voor een beperking van verplichtingen krachtens het gemeenschapsrecht.
De betrokken belangen moeten tegen elkaar worden afgewogen en moeten aan de hand van alle omstandigheden van elk afzonderlijk geval worden nagegaan of een juist evenwicht tussen die belangen is geëerbiedigd. De bevoegde autoriteiten beschikken daarbij over een ruime beoordelingsbevoegdheid. Niettemin moet worden nagegaan of de beperkingen evenredig zijn aan de nagestreefde legitieme doelstelling, in casu de bescherming van de grondrechten. De nationale autoriteiten konden redelijkerwijs van oordeel zijn dat de door de samenkomst legitiem nagestreefde doelstelling in casu niet kon worden bereikt door middelen die het intracommunautaire handelsverkeer minder beperkten. Het besluit van de bevoegde autoriteiten is dus niet onverenigbaar met het Verdrag.

Rechtsregel

Nationale autoriteiten hebben een ruime beoordelingsvrijheid bij de afweging van belangen bij een beperking van het intracommunautaire handelsverkeer en fundamentele grondrechten.

Europees recht – Keck ECLI:EU:C:1993:905

Casus

Keck en Mithouard zijn in Frankrijk veroordeeld voor het verkopen van producten tegen een lagere prijs dan de inkoopprijs, dit is een Frankrijk een strafbaar feit. Zij stellen dat dit in strijd is met art. 34 VWEU.

Rechtsvraag

Is het bij art. 32 Franse verordening ingestelde verbod van verkoop met verlies verenigbaar met de in het EEG-verdrag neergelegde beginselen van het vrije verkeer van personen, diensten en kapitaal, van de vrije mededinging binnen de Gemeenschap en van het verbod van discriminatie op grond van nationaliteit, voor zover de Franse wettelijke regeling tot vervalsing van mededinging kan leiden:
– Doordat het verbod alleen de wederverkoop met verlies betreft en niet van toepassing is op fabrikanten;
– Doordat zij met name in grensstreken tot verschillende mededingingsvoorwaarden voor de marktdeelnemers leidt, naar gelang van hun nationaliteit en hun vestigingsplaats

Hof van Justitie

Als een maatregel de handel tussen lidstaten niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kan belemmeren, kan de maatregel niet worden beschouwd als zijnde van toepassing op producten uit andere lidstaten van nationale bepalingen die bepaalde verkoopmodaliteiten aan banden leggen of verbieden, mits die bepalingen van toepassing zijn op alle marktdeelnemers die op het nationale grondgebied activiteiten ontplooien, mits zij zowel rechtens als feitelijk dezelfde invloed hebben op de verhandeling van nationale producten en op die van producten uit andere lidstaten.

Wanneer aan die voorwaarden is voldaan, heeft immers de toepassing van dergelijke regelingen op de verkoop van producten uit een andere lidstaat niet tot gevolg dat de toegang tot de markt wordt verhinderd. Art. 30 EEG-verdrag moet aldus worden uitgelegd, dat het niet van toepassing is op een nationale wettelijke regeling die wederverkoop met verlies in het algemeen verbiedt.

Rechtsregel

Het Hof besliste dat dergelijke regelgeving omtrent verkoopmodaliteiten geen maatregelen zijn van gelijke werking mits zij aan een aantal voorwaarden voldoen:
– De bepaling is van toepassing op elke marktdeelnemer;
– De bepaling heeft rechtens en feitelijk gelijke werking voor nationale en internationale producenten.